سعی می كنم سوالاتی رو كه طی چند سال وبلاگ نویسی گاهی دوستان از طریق ایمیل از من پرسیدن و من هم در حد وسع خودم پاسخ دادم بروز كنم. امیدوارم مفید باشه.

باید بگم یادم نمی ره وقتی دوستان ترم بالایی ما برای موضوع پایان نامه خودشون موضوعاتی مثل "کمک منطقه آزاد چابهار به تجارت و رونق اقتصادی ایران یا اینجور چیزها رو..."انتخاب می کردند یکی از اساتید که خودشون در این زمینه ها داری تخصص بود و بقول ما کار دُرست، می گفت:" ول کنید این موضوعات رو، آخه منطقه آزاد دیگه چی هست که بشه موضوع پایانامه تازه آنم منطقه آزاد چابهار....." و از این حرفها. منم توی 4 سال دانشجویی  خودم در چابهار هیچ حرکت مفیدی در زمینه اقتصادی ندیدم .

 مناطق آزاد با هدف جذب سرمایه خارجی که یکی از مهمترین نیروهای محرکه برای رشد اقتصاد(در کشورهای جهان سوم) هست پایه ریزی شد تا با فراهم کردن شرایط و بستری که نمی توانستیم  شاید در مقیاس بزرگ فراهم کنیم(کل کشور) در نقاطی از کشور که داری شرایط مناسب تجاری بود این امکان رو بوجود بیاورند. اما همه ی این تلاشها یا روی یک نقطه متمرکز شد یا به مرور به سردی گرایید.

این مناطق از نظر سیاسی و جغرافیایی در داخل کشور قراردارند اما از نظر تجاری یا اقتصادی مستقل از کشور و مانند یک کشور خارجی می باشند. بنابراین ورود کالاها به این مناطق بدون دریافت هزینه های گمرکی می باشد. این کار برای این صورت گرفت تا امکان تجارت خارجی و رقابت بوجود بیاید و کشوردرشرایطی قراربگیرد که بتواند وارد عرصه تجارت جهانی بشود. یکی ازاهداف عالی این بود که مثلا تولید کننده را تشویق کنند تا ابتدا مواد اولیه و امکانات تولید را فراهم کند و اقدام به واردات مواد اولیه کند(بدون پرداخت هزینه گمرکی) و پس از انجام عملیات آن رو صادر کند. خوب می بینیم که نپرداختن همین عوارض گمرکی می تواند مشوق خوبی برای تولید کننده باشد اما این فقط هدف بود(این روش به ارزش افزروده معروف است اما تنها در صورتی مناسب هست که ارزش افزوده 100% باشد تا بتوان بدون پرداخت حقوق گمرکی وارد کشور شود اما اگر مثلا تولید کننده ای کالایی را وارد کند که 70% ارزش افزوده داشته باشد«قبلا 30%کار روی آن انجام شده باشد» باید برای وارد کردن به کشور ابتدا 30% صادرات انجام بدهد و باقی را می تواند با پرداخت حقوق گمرکی وارد کند پس حتی 99% هم مفید نیست!!!) یا اینکه برای تولید فلان محصول باید زیر ساختهای آن هم فراهم باشه مثلا وجود پتروشیمی یا.... همین منطقه آزاد چابهار با شرایط نبود راه آهن و جاده مناسب و همچنین وجود 2 تا 3 پرواز در هفته مهمترین ویژگی را که وجود راههای ارتباطی مناسب هست ندارد پس این طرح منطقه آزاد عملا چیزی بود غیر کارا.

در عوض می بینیم که بندر گوادر در پاکستان که داری شرایط یکسانی با چابهار است بخاطر سرمایه گذاری درست امسال ( این مطلب در پاسخ به سوال دوستی نوشته شده است كه در اسفند سال  1385 سوالی در این مورد از من پرسیده بودند)راه افتاد و بزودی بنادر بزرگی چون دبی را در رونق می گیرد دیگر وای به حال ما که در مقابل بندر دبی هنوز خیلی ضعیف هستیم.(این درحالی هست که چابهار با توجه به قرار گرفتن در دهانه عمان یک نقطه استراتژیک هست که در زمان جنگ هم جور بنادر امام و رجایی را که توسط عراق بمباران می شدند به دوش  می کشید حالا چرا گوادر در مدتی کم به این رونق رسید و ما بعد از 25 سال هنوز یک بندر کم رفت و آمد داریم به دلایل دیگری بر می گردد.)

مناطق آزاد ما تنها محلی شده است تا تجار ایرانی با وارد کردن کالا ها در آن ابتدا عوارض گمرک را نپردازند وسپس برای وارد کردن کالاها به کشور با دستکاری فاکتورهای کشور فروشنده(فاکتورها یکی از اسناد تعیین ارزش در گمرک است) قیمت کالای خود را کمتر از آنچه هست اعلام نمایند تا حقوق ورودی(حقوق گمرکی + سود بازرگانی) کمتری بپردازند.لازم است بگویم که کلیه عوارض پرداختی مانند(حق صدا و سیماو....)اکنون در 4% خلاصه شده است و سود بازرگانی طبق اعلام هر ساله برای هر کالا طبق درصد تصویب شده دریافت می شود. از اینا که بگذریم اگرخدا قسمت کرد و سفری به چابهار داشتید می بینید علیرغم کالاهایی که می گن مال فلان کشور یا ... هست طبق گفته یکی از مسئولین گمرک و 4 سال تجربه 98% چینی هستند . این یعنی منطقه تجاری چینی ها نه منطقه آزاد تجاری چابهار!!!!یا محلی شده که یکسری بیکار جمع بشن شناسنامه دیگران رو به قیمتی بخرن و از معافیت کالای همراه مسافر استفاده کنند تا بتونند کالا وارد کنند.

********************************

البته با گذشت زمان و اعمال تحریم های مختلف علیه ایران شاید کمی این ناهماهنگی  الان قابل توجیه باشد. به هر حال برای آگاهی بیشتر می توانید به لینک های زیر هم مراجعه کنید که مطالب مفیدی در این مورد نوشتند:

۱- نابودی درآمد 10 میلیارد دلاری ترانزیت

۲- فعالیت تجاری بندر گوادر پاکستان آغاز شد.

۳- گوادر پاکستان تهدیدی برای چابهار ایران

اینکوترمز ۲۰۱۰ و تغییرات آن

 اولین ویرایش اینکوترمز توسط اتاق بازرگانی در سال 1936 منتشر شد.پس از آن هر 10 سال یکبار مورد تجدید نظر واقع شد و اصلاحاتب به آن افزوده شد. اینکوترمز 2010 آخرین ویرایش معتبر این متن می باشد. دلیل اصلی اصلاحات متن اینكوترمز این بوده است كه متن جاری آن با روش های تجاری هم زبان باشد.

در سال 1980 اصطلاح FCA مطرح شد زیرا نقطه دریافت کالا در حمل دریایی دیگر نرده کشتی ( مطابق FOB )نبود، بلکه نقطه ای روی زمین قبل از بارگیری به کشتی بود،جایی که کالا در کانتینر نگهداری می شد تا بعداً بوسیله روش حمل دریایی یا سایر روشهای دیگر و حمل و نقل ترکیبی منتقل شود.

در سال 1990 موادی كه تعهد فروشنده برای ارائه سند دال بر تحویل کالا را از وضعیت کتبی ( کاغذی ) به پیام های الکترونیکی (EDI) تبدیل می کرد باعث شد طرفین در ویرایش جدید اینكوترمز روی تبادل الکترونیکی اسناد توافق کنند.

در سال 2000 اصلاحات مهمی در موارد زیر صورت گرفت:

• ترخیص کالا در اصطلاح FASبعهده فروشنده گذاشته شد که قبلا به عهده خریدار بود.
• تعهد فروشنده برای بارگیری کالا به وسیله نقلیه تعیین شده از سوی خریدار در مبدا حمل و تعهد خریدار برای دریافت کالا از وسیله نقلیه تخلیه شده در مقصد حمل توسط خریدار در اصطلاح FCAصراحت پیدا کرد.

• ترخیص کالا در اصطلاح DEQ در گمرک ورودی به عهده خریدار گذاشته شد که قبلا  بر عهده فروشنده بود.

در تمامی این مقاطع، تلاش اصلی این بود که متن اینکوترمز روش متداول و جاری تجاری را شامل شده باشد.

اینکوترمز 2010

اصطلاح جدید (Delivered  At Place)DAP از تلفیق اصطلاحات کمتر متداول، DEQ، DDU، DAF، DES درست شده است که با یگدیگر هم پوشانی زیادی داشتند. در اصطلاح DAP تحویل با در اختیار قرار دادن کالا تحقق می یابد یعنی کالا در اختیار وسیله نقلیه ای که خریدار مشخص کرده قرار داده می شود و نه اینکه در محلی در مقصد حمل تخلیه شود.

فروشنده تمامی هزینه ها و ریسک را تا رساندن کالا به نقطه مشخص شده به عهده دارد.

• این اصطلاح هم برای فروش داخلی و هم فروش بین المللی کاربرد دارد.

گروه بندی :

در اینکوترمز 2010 گروه بندی خاصی صورت گرفته به نحوی که اصطلاحات مورد استفاده در حمل دریایی و غیر دریایی از هم تفکیک شده اند.

اصطلاحاتی که در هر نوع از شیوه حمل کاربرد دارند عبارتند از:

EXW-DAP-CIP-CPT-FCA-DDP

اصطلاحاتی که فقط در حمل ونقل دریایی کاربرد دارند عبارتند از:

FAS-CIF-CFR-FOB-DEQ

اصلاحات صورت گرفته در اینکوترمز 2000

حذف چهار ترم قدیمی و اضافه شدن دو ترم جدید

دسته بندی کلیه ترم ها در دو گروه بجای چهار گروه

ترمهای حذف شده DAF-DES-DEQ-DDU

این ترمها بدلیل سطوح قابل ملاحظه ای از همپوشانی که داشتند حذف شده اند.

ترمهای اضافه شده DAT-DAP

اینکوترمز 2010 از اول ژانویه 2011مورد اجرا قرار خواهد گرفت.

ادامه مطلب