بطور كلي سه ششم كانتينرهاي مورد استفاده در جهان متعلق به شركت هاي ليزينگ مي باشد و دو ششم ديگر متعلق به شركتهاي كشتيراني و باقي متعلق به ديگر مالكان است.
بيمه كالا و كانتينرها
اساسا بيمه كالا تنها ادعاهاي صورت گرفته در رابطه با خسارات وارده به كالا را پوشش مي دهد. بطوراستثنا اگر توافق خاصي صورت گرفته باشد، ممكن است منافع مالك محموله درون كانتينر، با در نظر گرفتن كانتينر بعنوان بسته بندي از طريق قرار گرفتن در شمول مسئوليت خسارت بيمه شود.
منافع موجود در كانتينر ليزينگ اصولا بيمه نيست. هدف بسته بندي كمك به حمل ونقل كالاها و محافظت از آنها در مقابل خسارت احتمالي مي باشد. اگر عمل بالا صورت بگيرد، اغلب خسارت به بسته بندي وارد مي شود و نه به كالاهاي درون آن.
از اصول كلي قانون بيمه حمل ونقل منتج مي شود كه: اگر خود بسته بندي ارزش ذاتي جداگانه اي نداشته باشد، هيچ خسارت مستقلي رخ نمي دهد. بنابراين كاغذ بسته بندي(كارتن) كه به عنوان محافظي مانع از آسيب به كالا در طول حمل ونقل شده و بعد از رسيدن كالا دور انداخته مي شود، نمي تواند مبناي درخواست خسارت قرار گيرد. اگر كالاها به مقصدشان برسند، تنها سوالي كه باقي مي ماند اين است كه كه آيا كالاها با توجه به اينكه بسته بندي آسيب ديده است، صدمه ديده اند يا خير. اين مسئله همچنين در مورد ديگر موارد بكار مي رود.
تنها به ادعايی مي توان توجه كرد كه در آن كالاها صرفا به علت صدمه ديدن بسته بندي ارزش خود را از دست داده اند. غذاهاي كنسرو شده و كالاهايي با برندهاي مشخص نمونه هايي از اين نوع مي باشند. مثال ديگر سيمان است كه ارزش معمول تجاري آن تنها در كيسه هاي اصلي آن است. اگر سيمان بخاطر اينكه كيسه هاي اصلي صدمه ديده است، به شكل اصلي خودش در كيسه هاي بدون علامت فروخته شود، بطور خودكار از لحاظ ارزشي آسيب ديده است. در موارد اينچنيني، پرداخت خسارت ممكن است علي رغم اينكه صدمات محدود به كيسه ها است، پرداخت شود. در غير اينصورت، اگر ارزش مجزايي در بيمه نامه يا فاكتور براي بسته بندي تعيين شده باشد (بطور مثال بشكه ها يا كانتينرها)، خسارت ممكن است تنها براي صدمات وارد شده به بسته بندي پرداخت شود. اين مسئله تنها زماني كاربرد دارد كه انتظار برود دوره زندگي بسته بندي طولاني تر از يكبار استفاده براي حمل ونقل باشد(قابليت استفاده مداوم يا چند مرتبه اي داشته باشد).
موضوع كاملا متفاوت ديگر هزينه تعمير يا جايگزيني بسته بندي، هنگاميكه مجبورند آنرا در طول مسير انجام دهند، مي باشد. ممكن است براي جبران خسارت در مقابل چنين هزينه هايي بتوان ادعا كرد، البته نه به شكل صدمات بسته بندي بلكه بعنوان از دست دادن فرصت حداقل سازي هزينه ها كه صرف بازگرداندن كالاها به شكل قابل حمل ونقل شده است و همچنين جلوگيري از وقوع خسارات در ادامه سفر بيمه شده، مي باشد. براي اينكه اين ادعا مجاز و قابل قبول باشد، بسته بندي بايد در آغاز سفر به شكل رضايت بخشي صورت گرفته باشد.
اگر سفر تكميل شده باشد يا باقي مانده سفر تحت پوشش بيمه قرار نداشته باشد، بيمه گر مسئوليت جبران اين خسارات را قبول نخواهد كرد زيرا قرارداد بيمه منقضي شده است و زيانهاي بيشتري را نمي توان بيمه كرد.
بعلت ابهام و نامعلومي در استفاده از بيمه كالا جهت بيمه كردن كانتينر بعنوان بسته بندي، بهتر است بيمه بدنه جداگانه ايي با در نظر گرفتن شرايط خاص براي بيمه كانتينر تهيه شود. تا جائيكه به منافع مالك مربوط است، پوشش بيمه ثانويه ممكن است توسط بيمه كالا و بيمه كانتينر و بدنه فراهم شود.
كانتينرها و بيمه بدنه كانتينر
كانتينرها را نمي توان براحتي بعنوان بدنه يا كالا تعريف كرد. جهت سهولت در تشخيص آنها از بيمه، كانتينر حمل كالا، شرايط خاصي بعنوان شرايط يا كلوذهاي بدنه شناخته مي شود. با اين وجود ماهيت كالا بعنوان يك عامل غالب باقي مي ماند، به همين دليل شرايط خاص بايد مطابق با شرايط بيمه كالا مزبور باشد. بنابراين، بطور كلي، كانتينرها بعنوان بسته بندي تحت پوشش بيمه كالا قرار نمي گيرند اما بجاي آن بوسيله بيمه تمام خطر خاص كه شامل شرايط خاصي براي بيمه كانتينر است، اين كار صورت مي گيرد.
با اين حال خسارت تنها براي صدمات وارده به تجهيزات و تارپولين(پارچه کرباسی قیراندود و عایق در برابر آب) كه در اثر يك حادثه مستقيم ناشي از ماشين آالات حمل و نقل يا به گل نشستن كشتي باشد، پرداخت مي شود. اگر اجاره كننده ريسك را قبول كند، شرايط خاص ممكن است براي كانتينرهاي ليزينگ نيز بكار برده شود. با اين وجود، جهت روشن ساختن اين موضوع، بايد اين مسئله بطور صريح در "شرايط و مقررات نوشته شده " عنوان شود.
مسئوليت شركت حمل ونقل
1- كانتينرهاي تهيه شده بوسيله فرستنده
كانتينرهايي كه بوسيله فرستنده محموله تهيه مي شود، خواه فرستنده از كانتينرهاي خود استفاده كند يا از كانتينرهاي كرايه ايي يا استيجاري، او از كانتينر بعنوان يك بسته بندي استفاده مي كند.
شركت هاي حمل ونقل مسئول خسارات وارده به كالا و كانتينر تحت شرايط حمل مربوطه مي باشند، زيرا هنگام محاسبه ميزان مسئوليت وزن ناخالص بعنوان وزن كلي كه شامل بسته بندي نيز مي باشد، در نظر گرفته مي شود.
2- كانتينرهاي تهيه شده بوسيله حمل كننده
در اين رابطه چندين وضعيت مختلف قابل تصور است، كه آيا حمل كننده از كانتينرهاي خود استفاده مي كند يا از طرف سومي آنرا اجاره كرده يا به امانت گرفته است:
3- كانتينرهاي نصب شده دائمي
اگر كانتينرها بطور دائمي روي شاسي يك كاميون نصب شده باشند به اين معناست كه كاملا به آن ثابت شده اند، و جزء اساسي از وسيله ي نقليه محسوب مي شوند.
شركت حمل ونقل مسئول خسارات وارده به كالا تحت شرايط مربوط به حمل ونقل است. اين مسئوليت شامل ارزش كانتينر نمي باشد، زيرا قرارداد حمل تنها مربوط به كالا مي باشد و كانتينر را در برنمي گيرد.
4- كانتينرهاي استيجاري
اگر با درخواست فرستنده، حمل كننده مطابق گفته فرستنده كانتينر قابل حمل را مهيا سازد كه بطور ثابت به وسيله نقليه متصل نباشد، براي مثال قصد فرستنده اين است كه در طول سفر كانتينر بين چند وسيله نقليه قابل انتقال باشد (حمل ونقل تركيبي)، حمل كننده عموما درخواست مبلغ بيشتري براي تسليم و تحويل دادن كانتينر مي كند. اين امر موجب افزايش مبلغ توافق نامه اجاره بين حمل كننده و فرستنده مي شود. شركت حمل ونقل مسئول خسارات وارده به كالا تحت شرايط مكتوب حمل ونقل است. موضوع خسارت وارده به كانتينر بوسيله مفاهيم قرارداد اجاره تحت پوشش قرار مي گيرد.
5- كانتينرها بعنوان تجهيزات حمل ونقل فرعي(كمكي)
اگر حمل كننده جهت تسهيل حمل ونقل بدون هيچگونه توافقي برسر شرايط خاص عنوان شده در بالا، براي فرستنده كانتينر تهيه كند، قرارداد حمل ونقل بعنوان يك قانون تنها به حمل ونقل كالاي درون وسيله نقليه مناسب مربوط مي شود. شركت حمل و نقل مسئول خسارات وارده به كالا تحت شرايط مكتوب مي باشد. اين مسئوليت شامل ارزش كانتينر نمي شود زيرا قرارداد حمل ونقل تنها به كالا مربوط است و شامل كانتينر نيست.
مسئوليت انبار كردن بسته بندي ها
حمل و نقل و جابجايي كالاها توسط قوانين و مقررات ملي و بين المللي كه حداقل شرايط لازم را براي كار با كالا، وسيله نقليه و غيره فراهم مي كند، تحت پوشش قرار مي گيرند. راهنماي مقررات عمومي بوسيله توافق نامه هاي خصوصي تكميل شده و شرايط تجارت يا داد و ستد را مشخص مي كند. بسته بندي دقيق و علامت گذاري كالاها براي ارسال، بايد با بسته بندي، چيدن در انبار، مهار سازي و بازكردن بسته بندي بطور صحيح همراه باشد. هنگاميكه كالاي خطرناك حمل مي شود بايد تمهيدات و تدابير اضافي در رابطه با بسته بندي، برچسب زني، اسناد و.... صورت بگيرد.
درصد بالايي از كالاها توسط حمل ونقل تركيبي از طريق جاده، راه آهن، دريا و هوا جابجا مي شوند كه كانتينرها يا ديگر واحدهاي حمل ونقلي در طول سفر به دفعات ترانس شيپمنت شده يا از وسيله ايي به وسيله ي ديگر جابجا مي شوند. در طول سفر تنها بعلت بازرسی كردن بعضي محل ها ممكن است اشكالاتي در بسته بندي، برچسب زني، انبار كالا و مهار سازي ايجاد شود.
از آنجا كه كوچكترين بي دقتي ممكن است منجر به صدمات جدي شود، براي اينكه حمل و نقل بي زياني داشته باشيم نيازمند متخصصان بسته بندي و مهار سازي هستيم. در اين نوشتار سعي در توجه به اين كم كاري ها كه مي تواند مبنايي جهت اقامه دعوي براي جبران خسارت باشد، داريم. اين موضوع ساختار مشابه موضوعات اصلی در رابطه با قوانين حمل دارد، بعضي از آنها را مي توان در جزئيات بيشتر توضيح داد. قوانين اساسي(پايه ايي)، كه بطور فراواني مورد ارجاع قرار مي گيرند درون موارد زير قرار دارد.
راهنماي بسته بندي CTU
راهنماي بسته بندي كالاها، غير از كالاهاي فله، به داخل يا خارج از واحد حمل ونقل كالا(CTU)، قابل كاربرد براي عملياتهاي حمل و نقل بوسيله همه ي شيوه ها و حمل ونقل دريايي، 17 فوريه 1999.
اين راهنما با راهنماي تجديد نظر شده بسته بندي كانتينر كه قبلا مورد استفاده بود جايگزين شده است. مخفف (CTU) براي واحد حمل ونقل كالا بكار مي رود كه معنايي مشابه معناي (ITU) "واحد حمل و نقل" چند وجهي دارد.
اين راهنما جايگزين نسخه تجديد نظر شده راهنماي بسته بندي كانتينر كه قبلا مورد استفاده بود شده است. واژه واحد حمل ونقل كالا(Cargo Transport Unit/CTU) مشابه واژه واحد حمل ونقل تركيبي(Intermodal Transport Unit/ITU) مي باشد.
كانتينرهاي خالي در بنادر
مقدمه راهنماي بسته بندي CTU خاطر نشان مي سازد كه استفاده از كانتينرها، سوپ باديها، وسايل نقليه يا ديگر واحدهاي حمل ونقلي بطوراساسي خطرات فيزيكي را كه كالاها با آن مواجه هستند كاهش مي دهند.
با اين وجود آنان تاكيد مي كنند كه بسته بندي نامناسب و غيراصولي كالاها درون يا بيرون از CTU يا مهارسازي نادرست كالاها منجر به وقوع حوادث خواهد شد كه ممكن است همراه با آسيب هاي انساني در طول جابجايي و حمل ونقل CTU باشد. علاوه بر آن صدمات قابل توجهي ممكن است به كالاها يا CTU اضافه برآن وارد شود.
همچنين تاكيد مي كند كه شخصي كه كالا را بسته بندي و مهار مي كند غالبا آخرين فردي است كه قادر به ديدن درون يك CTU قبل از اينكه بوسيله دريافت كننده در مقصد باز شود، مي باشد. در حقيقت مقدمه سعي در عنوان اين موضوع دارد كه:
اكثر افرادي كه در زنجيره حمل و نقل قرار دارند به ميزان زيادي از مهارت اين افراد تاثير پذيرند.
- رانندگان وسايل نقليه جاده ايي و ديگر استفاده كنندگان از جاده اگر CTU از طريق جاده حمل شود.
- كاركنان راه آهن و ديگر افراد، اگر CTU از طريق ريلي حمل شود.
- خدمه شناورهاي فعال در آبراهه هاي داخلي، اگر CTU از اين طريق حمل شود.
- پرسنل جابجايي كالا در پايانه هاي داخلي هنگاميكه CTU از يك وسيله نقليه به وسيله نقليه ديگر منتقل مي شود.
- كارگران باراندازها هنگاميكه CTU بارگيري و تخليه مي شود.
- خدمه كشتي كه اغلب همراه با CTU تحت شرايط سخت حمل ونقل قرار مي گيرند.
- آنهايي كه CTU را باز مي كنند.
همه ي افرادي كه داراي شرايطي مشابه افراد بالا هستند و مسافران ممكن است بعلت ضعف بسته بندي كانتينر، سوپ بادي و وسيله حمل ونقل، در خطر قرار گيرند، خصوصا زمانيكه كالاي خطرناك جابجا مي شود.
اگر كانتينرها بوسيله مهر وموم بسته شده باشند، براي رانندگان وسايل نقليه جاده ايي ممكن نيست كه بسته بندي و مهارسازي را بازديد و بررسي كنند. حتي اگر واحد حمل ونقل به راحتي قابل بازديد باشد، باز هم امكان بازرسي تنها محدود به قسمت هايي از محموله كه در كنار درب هاي كانتينر است، ممكن مي باشد.
كانتينرهايي كه بطور نامناسب پر شده اند ايمني وسيله نقليه جاده ايي را كاهش مي دهند بطور مثال بعلت تغيير وزن درون كانتينر، ممكن است وسليه نقليه واژگون شود. كانتينرهايي كه بر روي تريلر حمل مي شوند اگر بطورمناسبي مهار نشوند يا بارگيري درون كانتينر درست نباشد خطر زيادي را ايجاد مي كنند. سوزن بان ها و ديگر كاركنان راه آهن مسئوليتي براي چك كردن CTU كه درست بارگيري شده باشد، ندارند. وظيفه بازرسي آنها ممكن است تنها به بررسي مهارسازي مناسب CTU ها روي واگن ها ختم شود، اما كاري به وضعيت درون CTU قفل شده ندارند. اگر نقصي در CTU روباز مشاهده شود، فرد مسئول مطمئنا مداخله خواهد كرد.
بارگيري نامناسب و مهارسازي ناكافي ممكن است كاركنان راه آهن، سوزن بان ها، مسافران و ديگران را در خطر قرار دهد. كالاهايي كه بطور مناسب مهار نشده اند عموما در كنار ديواره هاي انتهايي CTU در اثر جابجايي يا حتي در طول ديواره هاي كناري در طول حمل ونقل ريلي، خرد شده و آسيب مي ببينند.
از خدمه پايانه ها نمي توان انتظار داشت كه CTU را كه به آنها تحويل داده اند مورد بازرسي قرار دهند. خدمه پايانه ها هنگاميكه مجبور به جابجايي كالاها از يك وسيله به وسيله ي نقليه ديگر مي باشند و همچنين كارگران بارانداز در هنگام تخليه و بارگيري CTU ، در اثر بسته بندي نامناسب و مهارسازي ناكافي در خطر هستند. تا جائيكه به حمل ونقل دريايي مربوط است، دستورات و قواعد كشتي هيچگونه امكاني براي اثرگذاري در نحوه ي بارگيري CTU و چگونگي مهار آنها در آن بطور روزانه ندارد.
در اوايل كشتيراني كانتينري، حداقل بازديدِ گاه به گاه افسر كالا از وضعيت كانتينرهاي تحويلي جهت حمل در بنادر امري رايج بود. امروزه، بعلت حجم زياد كالاها، زمان laytime(زمان تخلیه و بارگیری توافق شده در قرارداد اجاره کشتی) كوتاه در بندر و كاهش تعداد خدمه، اين امر خيلي بندرت صورت مي پذيرد. امروزه بعلت هزينه، عملياتهاي طولاني بازرسي و چك كردن كانتينرها بوسيله متخصصان شركت هاي كشتيراني يا ارزيابان خسارت منصوب شده توسط حمل كننده ها حذف شده است. در واقع بندرت كانتينرها پيش از بارگيري درون كشتي توسط متخصصان مورد بازرسي قرار مي گيرد.
گاهي، سازمان هايي نظير پليس دريايي اقدام به چك كردن محل هاي روي CTU هاي حامل كالاهاي خطرناك مي كند. نتيجه چنين بازرسي هايي شوكه كننده است. حدود 70 درصد كانتينرها، سوپ بادي ها، تريلرها و ديگر واحدهاي حمل ونقل كالا دچار نواقص آشكار هستند.
ار نقطه نظر قانوني، بازرسي از طرف كشتي غيرضروري است، زيرا افرادي كه اقدام به پر كردن كانتينر مي كنند مسئول اطمينان يافتن از اين هستند كه همه ي مقررات رعايت شده باشد. در مورد كانتينرهاي حامل مواد خطرناك چنين سازگاري بايد حتي از طريق امضاء نمودن گواهينامه بارگيري كانتينر مورد تاييد قرار گيرد.
بنابراين، در مورد كانتينرهاي FCL/FCL و FCL/LCL، فرستنده معمولا مسئول است. اين مسئله در بارنامه با كلوذ"shipper's load, stowage and count" «بارگيري، شمارش و چيدمان بار طبق اظهار فرستنده» عنوان مي شود. در مورد كانتينرهاي LCL/FCLو LCL/LCL كساني كه در امر بارگيري دخيل هستند مسئول شناخته مي شوند. با توجه به مسئوليت قانوني آنها عواقب ناشي از هرگونه قصور يا فروگذاري، را تا آنجا كه توسط مشتري ايجاد نشده باشد متحمل مي شود. اگر مردم يا محيط در اثر بسته بندي ناكارآمد كانتينر آسيب ببينند، آنهايي كه مسئولند ممكن است مورد تعقيب قانوني قرار گيرند. اين خطر خصوصا زمانيكه كالاهاي خطرناك بسته بندي يا بارگيري مي شوند بسيار زياد است.
بطور تئوري، براي خدمه كشتي بررسي مهارسازي كالا تنها زماني ممكن است كه CTU بطور روباز مورد استفاده قرار گرفته باشد مانند كانتينرهاي تخت(Flat rack،(Platform و غيره و هنگاميكه كالا بوسيله پوشش هاي اضافي نظير پوشش برزنتي يا ديگر پوشش ها كه مانع از ديدن مي شوند، پوشيده نشده باشد.
افرادي كه CTU را باز مي كنند (تخليه مي كنند) آخرين افراد در زنجيره حمل ونقل هستند كه ممكن است بعلت نواقص بارگيري، بسته بندي و مهارسازي نادرست يا ناكافي كالا دچار حادثه و خطر شوند.
راهنماي بسته بندي (بارگيري) CTU خطراتي كه افراد مسئول بازرسي CTU مانند پليس ها، ارزيابان خسارت و بازرسان كالا را با توجه به شغل آنها تهديد مي كند، ذكر نكرده است.
اگر كانتينري با كالاهاي خطرناك بارگيري شد، اين بارگيري بايد در محدوده درب هاي كانتينر صورت بگيرد. اگر برخلاف آن اين كالاها در زير كالاهاي ديگر و بدور از ديد بارگيري شود، بدون اينكه در اين مسئله به پارگراف، بند با نكته ايي از قوانين و مقررات يا راهنمايي هاي مربوط به حمل و نقل ريلي مراجعه كنيم، بايد توجه داشت كه حتي در اين نوع حمل ونقل ها نيز اطمينان از بسته بندي و بارگيري صحيح و مهارسازي كافي وظيفه فرستنده مي باشد.
بسته بندي يا بارگيري نادرست و مهارسازي ناكافي كانتينر بارگيري شده ممكن است طرف هاي دخيل ديگر را بعلت جابجايي و خرد شدن كالا درطول ديواره هاي كانتينر دچار خطر ساخته و وسيله نقليه حمل كننده كانتينر را واژگون سازد.
بطور معمول، حتي اگر كانتينرها، سوپ بادي ها و... بطور مناسبي بارگيري شده و مهروموم شده باشند نمي توان عليه حمل كننده CTU درباره خسارت وارده اقامه دعوي كرد. حال اين موضوع كه آيا در طول سفر وسيله نقليه مزبور داراي قابليت و آمادگي سفر بوده و بطور ايمن و صحيح كار كرده است جاي سوال دارد؟!
معمولا قرار داد مربوط به راننده كاميون، تنها براي حمل CTU كاربرد دارد. وظيفه راننده كاميون ، اگر وزن كل بار با وزن بارگيري شده روي هر محور متناسب بوده و از قفل شدن مناسب CTU و متصل شدن آن به كاميون بدرستي مطمئن شود در رابطه با بارگيري صحيح و ايمن CTU انجام شده مي باشد. اگر يك وسيله نقليه مهرو موم شده باشد، راننده كاميون به هيچ طريق هيچگونه دخالتي در نظارت، اثرگذاري يا حتي چك كرد بسته بندي و مهارسازي بار نخواهد داشت.
زيان هاي و خسارات ناشي از اين نواقص بسته بندي را نمي توان از نقطه نظر مسئوليت او اقامه كرد اما بجاي آن مي توان در حوزه مسئوليت فرستنده اقامه نمود.
اگر راننده كاميون در هنگام تحويل CTU يا بعد از آن بعلت اثراتي كه بر هدايت وسيله نقليه او مي گذارد متوجه نواقص آشكاري شود، بايد سريعا آنرا منعكس نمايد.
با اين وجود عاقلانه است كه از فرستنده، اطلاعات و دستورالعمل مناسب را درخواست نمود. در مورد CTU هايي كه مهروموم نشده اند يك بازرسي داخلي چشمی (بدون استفاده از هیچ تجهیزات خاصی) توصيه مي شود. هرگونه مشكل كلي ممكن است كشف شود. در عمل بازرسي هاي اينچنيني بندرت انجام مي شود اما ممكن است تا حدودي راننده را مسئول كند.
فرستنده بايد هميشه از بارگيري و مهارسازي كالا به نحو ايمن جهت حمل ونقل اطمينان حاصل كند، زيرا او نه تنها مسئول صدمات وارده به كالا است بلكه صدمات وارده به وسيله نقليه يا جراحات وارده به افراد در اثر فروگذاري او از انجام وظيفه اش رخ مي دهد. متن زير ازبخش 22 كد حمل ونقل جاده ايي آلمان آورده شده است:
در بارگيري با مد نظر قرار دادن محدودیت ها و ديگر تجهيزات، محموله بايد بگونه اي بارچيني شود كه در طول حمل ونقل ايمن بوده و بطور ويژه اي مهار شده باشد كه از افتادن يا ريزش و ايجاد اختلال و صداهاي قابل اجتناب حتی در زمان ترمز ناگهانی و ..جلوگيري كند.
اين نوشته بسيار كلي بوده و نظر يا ديدگاه شخص يا گروه خاصي را بيان نمي كند. با اين وجود گوياي نكاتي است كه بايد توسط همه ي افراد مسئول در بارگيري وسايل نقليه جاده ايي رعايت شود.
سعی كرده ام محلی مناسب برای تبادل نظر و به اشتراك گذاری اطلاعات خود در زمینه های مربوط به دریانوردی و بازرگانی دریایی، مدیریت، اقتصاد و بانک ایجاد كنم تا از این طریق به گسترش هرچه بیشتر این صنعت بزرگ و حیاتی برای كشور، به سهم خود كمك كرده باشم. این وبلاگ از دو آدرس زیر در دسترس است.