SeaTrade & Transport

در بسياري از كشورها گمركات از منابع اصلي درآمد براي دولت هستند حدود60 درصد از درآمد ملي يا بيشتر از آن توسط گمرك جمع آوري مي شود در همه كشورها گمرك ها نقش اصلي را در اعمال قوانين در مرزها بازي مي كند و مراقب سلامت و حفظ محيط زيست هستند و مانع از وارد شدن كالاي قاچاق مي شوند همانطور كه تجارت جهاني رشد مي كند بر ميزان و پيچيدگي امور گمركي نيز افزوده مي شود در سالهاي اخير گمرك سعي کرده قوانين جديدي در مورد مالكيت فكري، سلامت مواد غذائي، مواد خطرناك، ميراث فرهنگي، نيروي كار كودك و جابجايي سلاح و مهمات وضع كند همچنين موافقت نامه هاي تجاري منطقه اي و بين المللي به منظور تسهيل تجارت وضع شده اند كه نيازمنديهاي جديد و پيچيدگي هايي را به مسؤليت هاي گمرك افزوده است.
اين وظايف جديد و افزايش در حجم كاري، بسياري از ادارات گمرك را كه داراي ساختار سنتي بوده و سعي در وفق دادن خود با اين برنامه ها دارند در خود غرق كرده است به منظور هماهنگي و حركت با اين افزايش در تجارت، مسافرت و بالا رفتن انتظارات، بسياري از گمركات چشم به سازمانهاي بين المللي دوخته اند تا راهنمايي ها و حمايت هايي را دريافت كنند.
•اهداف گمركات
با نگاهي به حجم كاري عظيمي كه همه ادارات گمرك در سراسر جهان با آن روبرو هستند و نياز ناگهاني به گمركات در هر دو زمينه واردات و صادرات كالاها، بسياري از گمركات راه خود را گم كرده اند و در مورد اهداف خود سرگردان شده اند از این رو پيش از هر كاري ما بايد هدف، نقش و ماموريت گمركات را در سراسر جهان روشن کرده و به شكل ساده ارائه كنيم.
•مأموريت گمركات به شرح زير است:
1- اطمينان از اين امر كه كليه كالاهاي وارداتي و صادراتي كشور مطابق قوانين بوده و حقوق ورودي خود را پرداخته اند.
2- تسهيل ورود همه كالاهاي قانوني به داخل كشور.
بسياري از كشورها و ادارات گمرك آنها به قوانين مربوط به اطمينان از سازگاري و اعمال كردن قوانين ملي در مرزها با ديد منفي و مخالف مي نگرند، يعني يا تسهيل تجارت يا اعمال قوانين در مرزها.
اين نگراني مانند بحران حاصل در صنعت اتومبيل آمريكا است كه گمان مي رفت سازنده و مصرف كننده بايد بين كيفيت و هزينه پائين اتومبيل يكي را انتخاب كند اما توليد كنندگان ژاپني بزودي در رقابت با توليد كنندگان آمريكايي نشان دادند كه امكانپذير است اتومبيلي توليد كرد كه هم قيمت پائين داشته باشد و هم كيفيت بالا .
امروزه كشورهاي آسيايي محصولاتي را كه نه تنها ارزان هستند بلكه كيفيت بالايي هم دارند توليد مي كنند علاوه بر این اين توليدات در حداقل زمان به بازار روانه مي شود، كه درسي را براي همه صنايع دنيا در بر دارد. ادارات گمرك بايد از اين مثال درس بگيرند گمركات بايد اين رشد سريع و حجم كاري فزاينده را اداره كرده و به سطح بالاتري از سازگاري برسند و كالاهاي قانوني را در كمترين زمان ثبت شده روانه بازار كنند.
معادله صنعت: هزينه، كيفيت و سرعت است گمركات مي توانند و بايد به همه اين اهداف بطور همزمان دست يابند با اين وجود ،براي دستيابي به اين سطوح از اجرا ،گمركات مجبور به تغيير راه خودشان در تجارت و منطبق شدن با تكنيكهاي تجارت مدرن و بكار گيري عاقلانه تكنولوژي هستند.
•اندازه گيري و ارزيابي- كليدي در بهبود اجرا
معروف است كه مي گويند "هر چيزي كه اندازه گيري شود، بهتر مي شود". متأسفانه تا كنون اندازه گيري و ارزيابي به ندرت به شكل نظامند در مورد گمرك صورت گرفته است و معيارهايي كه مورد استفاده واقع شده اند عموما اشتباه هستند.
معيارهاي عملكرد اجرايي گمرك در رابطه با ماموريت آن امروزه شناخته شده هستند كه شامل اعمال قوانين، سازگاري، و تسهيل تجارت است، و كليدي در دستيابي به اهداف گمرك مي باشند:
1- اظهار و چرخه زماني براي فرايند كالا
2- سازگاري با همه قوانين دولت در مرزها
3- هزينه عمليات هاي گمركي براي دولت و صنعت
4- تطبيق با استانداردها و كنوانسيوهاي بين المللي گمركي
با توجه به اين معيارها و تكنيكهاي اندازه گيري، تنها راه رسيدن به سطوح بالاي سازگاري بطور كلي تسهيل تجارت قانوني است.
•ايجاد يك برنامه ارزيابي گمرك
به منظور ايجاد يك برنامه جامع ارزيابي گمرك بهترين رويكرد شروع با دو معيار است. معيار اول: اندازه گيري زمان اظهار كالا است سازمان جهاني گمرك (World Custom Organization) سيستم اندازه گيري زمان اظهار گمركي را، توسعه داده است كه به گمركات در ايجاد يك خط مبنا براي زمان اظهار كمك خواهد كرد. هنگامي كه اين خط مبنا ايجاد شد، گمركات مي توانند شروع به تجزيه و تحليل فرايندهاي خود كرده و علت تأخير در فرايند هاي گمركي را كه باعث طولاني شدن غير ضروري فرايند اظهار و ترخيص مي شود، مشخص سازند.
اين تاخيرات اساسا شامل فرايند هاي تكراري، نبود رويه هاي مناسب پر كردن اوليه مدارك، كاغذ بازي، فقدان سيستمهاي اتو ماتيك مؤثر و اتكا بر بازرسي هاي نزديك به 100 درصد است با علم به زمان اظهار و علل تاخيرات خود، گمركات مي توانند شروع به توسعه برنامه هاي تسريع فرايند و ترويج استانداردها براي اظهار كالا كنند.
يكي از حوزه هايي كه تقريبا هرگز مورد ارزيابي گمركات قرار نگرفته است ،نرخ سازگاري براي كالاها در بازرگاني بين المللي است فقدان اطلاعات كالاها براي پذيرش وارد كنندگان، از منابع مشكل ساز براي گمركات است.
سازگاري اولين معيار در مؤثر بودن گمرك است به علت نبود علم و آگاهي از قوانين كلي ،بوسيله صادركنندگان و وارد كنندگان ،گمرك احساس مي كند كه موظف است همه يا نزديك به 100 درصد كالاها را مورد بازرسي قرار دهد. اين بازرسيهاي شديد علت اصلي تأخير و هزينه هاي بالا براي دولت نيستند اما عامل اصلي بازدارنده در دستيابي به سازگاري بالا هستند اجبار گمركات و تناقض سازگاري منجر به تلف شدن زمان و منابع گمركات براي بازرسي كالا هاي مجاز وارد كنندگان و صادر كنندگان معتمد است كه مي تواند براي تعقيب تخلف ها و خاطيان مورد استفاده قرار گيرد.
با بكارگيري تكنيكهاي آماري در فرآيندهاي بازرسي، گمركات مي توانند سطح كلي سازگاري و سطح سازگاري شركت، كالا، كشور و صنعت را مشخص كنند با استفاده از اين اطلاعات، گمركات مي توانند بطور اساسي بازرسي ها را بر روي ورودي هاي مطمئن كاهش داده و منابع خود را بر روي كالاها و واردكنندگان نامطمئن متمركز كرده و براي بهبود سطوح سازگاري كار كنند.
با بكارگيري اين دو معيارها، سازگاري و زمان اظهار، گمركات مي توانند يك استراتژي كه هم سازگاري و هم تسهيلات را بهبود مي بخشد توسعه دهند دستيابي به سطوح بالاي سازگاري و تسهيلات تعريفي از يك گمرك جهاني است پس از توضيح مراحل لازم براي اصلاح و مدرنيزه كردن گمركات، مقايسه اي بين گمركات سنتي و يك گمرك برجسته كه همه ي استانداردهاي بين المللي را دارد سودمند است.
• گمركات قديم و جديد
به علت تاريخچه طولاني ادارات گمرك در سراسر جهان، عملكردها و رويه هاي بسيار متفاوتي در طول قرن ها گسترش يافته و تاكنون باقي مانده است. اين رسم و شيوه ها به زماني باز مي گردد كه تجارت از طريق زمين بوسيله چهارپاياني چون اسب و در دريا از طريق كشتي هاي بادباني صورت مي گرفت. مسافرت ها طولاني و پر مشقت و موانع تجارت بسيار زياد بود بقاياي آن رويكرد ها در بسياري از گمركات امروزي باقي مانده است و آنها به بازرسي نزديك به 100 درصد كالا بوسيله رويه هاي دستي ادامه مي دهند. در اين گمركات كاغذ بازي شديدي بر روند واردات و صادرات كالاها حكمفرماست اين رويه ها كه امروزه منسوخ شده هنوز در بسياري از گمركات كشورها و مناطق جهان برقرار هستند و نه تنها مانعي براي تجارت بلكه مانع رشد اقتصاد به شكل صحيح مي شوند اما وسايل پر سرعت هوايي، زميني، دريايي با كشتي هاي بادباني و اسب هاي باركش جايگزين شده اند و گمركات بايد عمليات هاي منسوخ خود را كنار گذاشته و با رويه هاي جديد و پر سرعت تجارت بين المللي منطبق شوند.
در ادامه تفاوتهاي بين گمركات سنتي و گمركات نوين را با توجه به زمينه مربوطه بيان مي كنيم.
استانداردهاي بين المللي WTO و WCO
1-گمركات سنتي : هيچ يك از كنوانسیون يا حتي بخشي از آنها را رعايت نمي كنند.
2-گمركات مدرن: در همه كنوانسیون عضو بوده و بطور كامل اين کنوانسیون را در زمينه طبقه بندي، ارزيابي، و رويه ها بكار مي برند.
اتوماسيون
1-سنتي: اصلا وجود ندارد يا به ميزان اندك
2-مدرن: تمام اتوماتيك
سنجش اجرا
1-سنتي: اندازه گيري محدود خروجي، رويه ها و اندازه گيري هاي غلط
2-مدرن: اندازه گيري سازگاري و تسهيلات به منظور افزايش كيفيت اجرا
سيستم تعرفه ها
1-سنتي: سيستم تعرفه پيچيده و نرخ حقوق ورودي بالا
2-مدرن: سيستم تعرفه ساده و نرخ حقوق ورودي كم
دريافت حقوق ورودي
1-سنتي: پيش از ورود كالاها دريافت مي شود.
2-مدرن: بعد از ورود كالاها دريافت مي شود.
رويه ها
1-سنتي: بازرسي دستي و نزديك به 100 درصد كالاها
2-مدرن: حداقل بازرسي و كاغذ بازي
اطلاعات
1-سنتي: اطلاعات محموله، به محض ورود كالاها، تهيه شده است.
2-مدرن: اطلاعات پيش از رسيدن كالاها و حمل، تهيه شده است.
كاركنان
1-سنتي: حداقل آموزشها و مهارت را دارند.
2- مدرن: كاملا آموزش ديده و حرفه اي هستند.
شفافيت و روشن بودن نحوه تصميم گيري گمرك
1-سنتي: محدود بوده يا كاملا ناشناخته است، انتشار آگهي ها و قوانين گمركي بسيار محدود است.
2-مدرن: فرايندها در گمرك و خارج از آن بطور كامل تشريح شده اند، شفافيت و همكاري كامل با تجارت وجود دارد.
سودمندي براي دولت
1-سنتي: سازگاري كم، هزينه هاي زياد براي دولت و صنعت، ارائه خدمات ناچيز
2-مدرن: سازگاري بالا و سنجيده شده، هزينه هاي بسيار كم براي دولت و صنعت، افزايش تسهيلات بطور گسترده و ادامه اين روند در چارچوبي كه در آينده بتوان اين ارتقاي خدمات را ادامه داد.
مقايسه صورت گرفته در بالا فرضي نيست، بلكه از نتايج بدست آمده توسط تعدادي از كشورها جمع آوري شده كه خود منتخبي از يافته هاي هر اداره گمرك است يك مثال خوب در اين زمينه كشور پرو است در طول يك دوره چند ساله، پرو فرايندها و اداره گمرك خود را متحول ساخت و يكي از بدترين ها در جهان، به يكي از بهترين ها تبديل شد. در پرو، گمركاتي كه كند ، رشوه خوار و بي نظم و با استانداردهاي گمركات جهاني ناهماهنگ بودند به وضعيت جهاني نزديكتر شدند در ادامه دستاوردهاي گمركات پرو را در طول يك دوره پنج ساله كه يك فرايند مداوم تا به امروز بوده و منجر به دريافت گواهينامه ايزو 9000 شده خلاصه كرده ايم:
-تعرفه ها ساده تر و نرخ عوارض كاهش داده شد
-نيروي كار تقريبا 30 درصد كاهش يافته است
-بازرسي كالاها از 100 درصد به حداكثر 15 درصد كاهش يافته است
-متوسط زمان اظهار كالاها از 30 روز به يك يا 2 روز براي كالاهاي كانال قرمز كاهش داده شد.(كالاي كانال قرمز يعني كالايي كه مشكوك است و بايد بازرسي شود)
-افزايش روزهاي مخصوص براي اظهار كالاهاي كانال سبز
-افزايش ارزش و حجم واردات كه منجر به افزايش حجم كاري تا دو برابر شد
-ميزان درآمد چهار برابر شد.
مثال پرو يك مثال از دنياي واقعيت است كه يك اداره مي تواند حجم كاري را افزايش داده، هزينه ها و نيروي كار را كاهش دهد و شيوه هاي بازرسي دستي را با يك رويكرد مبتني بر اطلاعات و ريسك جايگزين كند و در واقع تسهيلات را بهبود بخشد و كل درآمد و سازگاري را افزايش دهد. مثالهاي مشابه ديگري از تحولات مشابه در آسيا وجود دارد مانند سنگاپور و هنگ كنگ و يا شيلي در آمريكاي جنوبي.
• سازمانها و استانداردهاي بين المللي گمركي
براي كشورهايي كه آرزوي نوسازي و بروز كردن ادارات گمرك خود را دارند، سازمانهايي وجود دارد كه مي توانند از آنها حمايت كنند اولين آنها سازمان جهاني گمرك(World WCO)، واقع در بروكسل بلژيك است سازمان جهاني گمرك ،يك سازمان با حدود 140 اداره گمرك در سراسر جهان است و خدمات مختلفي را براي كشورهاي عضو فراهم مي كند و استانداردهاي بين المللي را براي طبقه بندي كالاها و رويه ها ي گمركي تهيه و تنظيم كرده و توسعه مي دهد.
اين سازمان اخيرا بيشتر بر روي استاندارد بين المللي جهت مشخص نمودن مبداء كالاهاي وارد شده كه ممكن است در دو يا چند كشور ساخته شده باشند، كار مي كند. سازمان جهاني گمرك آموزش هايي را براي ادارات گمرك جهت طبقه بندي، ارزيابي، و همه رويه هاي گمركي و اعمال آن فراهم مي كند همچنين اصلاح گمركات و برنامه هاي نوسازي را جهت كمك به كشورهاي در حال توسعه براي بهبود و ارتقاي كارايي و اثر بخشي خود، توسعه داده است.
سازمان جهاني گمرك سمينارها و دوره هاي آموزشي را برگزار كرده و همچنين اقدام به مستند سازي در تعدادي از حوزه هاي ديگر گمركي مانند امانت، كاهش زمان اظهار و هماهنگي با صنعت را مي کند.
سازمان تجارت جهاني(WTO) با سازمان جهاني گمرك بر روي امور گمركي همكاري مي كند. اخيرا WCO و WTO در ايجاد يك استاندارد براي مشخص كردن مبداء كالاها در تجارت بين المللي بيش از پيش همكاري مي كنند سازمان تجارت جهاني به تازگی شروع به ارزيابي نقش شركتهاي بازرسي پيش از فرستادن محموله و ايجاد رهنمودهايي براي آن سازمانها در مورد موضوعات گمركي كرده است.
پيشنهاد شده است كه سازمان جهاني گمرك كنوانسيون كيوتو را در مورد رويه هاي گمركي مد نظر قرار داده و اعمال نمايد کنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل(آنكتاد) اقدام به حمايت از ادارات گمرك از طريق يك سيستم يكپارچه براي پشتيباني از نيازهاي عملياتي گمركات کرده است.
سيستم ارائه شده توسط آنكتاد، آسيكودا خوانده مي شود و اخيراً مورد تجديد نظر و بروزرساني واقع شده و با كليه عمليات هاي بين المللي گمركي سازگار است اين سيستم در ايران نيز اجرا شده و با نام نگار(نظام گمرکى آسان رايانهاي) شناخته مي شود.
جامعه بازرگانان نقش اصلي در ايفاي نقش گمركات بطور بين المللي دارند اتاق بازرگاني بين المللي(ICC) راهنمايي براي گمركات فراهم كرده است كه در آن ويژگي ها و رويه اجرايي را كه صنعت براي ساده و موثر بودن فرآيند تجارت بين المللي در گمرك لازم دارد بيان کرده است.
اتاق بازرگاني بين المللي قرارداد همكاري با سازمان جهاني گمرك امضاء کرده در چندين زمينه با سازمان جهاني گمرك همكاري مي كند با تشخيص و تاييد اهميت اصلاح گمركات و استاندارد سازي براي كشورهاي در حال توسعه، موسسات مالي بين المللي اقدام به حمايت از اين كشورها به شكل اعطاي وامهايي براي اصلاح گمركات كرده اند.
•موضوعات گمركي
جهاني شدن اقتصاد دنيا، تمركز و فشار بيشتري را بر روي ادارات گمرك وارد كرده است در بعضي از كشورها حجم تجارت بين المللي در هر دهه دو برابر مي شود و اين امر منجر به تقاضاي سنگيني از گمركات براي توليد درآمد بيشتر شده است.
وارد كنندگان درخواست سرويسهاي استاندارد، يكپارچه و سريعتر را دارند و گمركات بايد بطور همزمان علاوه بر افزايش آمارهاي تجاري اقدام به اعمال قوانين كشورهاي خود در مرزها نمايند.
جهاني شدن همچنين نگراني هايي را در مورد محيط زيست، ضايعات خطرناك، نيروي كار كودك، توليد سلاحهاي اتمي، ميكروبي و شيميايي، قاچاق مواد مخدر، مالكيت فكري و غيره كه حتي براي ادارات گمرك مدرن و پيشرفته چالش ايجاد مي كند، بوجود آورده است.
ادارات گمرك در سراسر جهان، سياستگذاران را به چالش كشيده اند تا بين تسهيل تجارت و اعمال قوانين گمرك كه شامل درآمدزايي نيز هست يكي را انتخاب کنند. افزايش حجم كاري، پيچيدگي و ابهام و تهديدات جديد مطرح شده براي اجتماع بواسطه سازمانهاي جنايتكار ، كشورها را مجبور به انتخاب بين سازگاري و اعمال قوانين از يك طرف و تسهيل تجارت از طرف ديگر مي كند.
جهت خنثي سازي، بعضي از كشورها متمايل به شركت هاي بازرسي پيش از ارسال محموله ها (PSI) به عنوان يك گزينه يا مكمل براي سازمان گمركات خود شده اند. البته بايد عنوان كرد كه اين شركتها راه حل ها و پاسخ هايي را براي كوتاه مدت ارائه مي كنند اما اغلب خود منجر به ايجاد مشكلات و موانع تجاري ديگر مي شوند.
•پايان دادن به تفاوتها و اختلافات
نهايتا، بيشتر از اين لازم نيست تا كشورهاي در حال توسعه اقدام به انتخاب بين تسهيل تجارت و اعمال قوانين گمركي كنند. همچنين نيازي نيست تا آنها شركتهاي PSI را جهت افزايش درآمد خود بكار گيرند گمركات مدرن مي توانند بطور موفقيت آميزي با كمك سازمانهاي توصيف شده در بالا اين مشكل را حل كنند تكنولوژي اطلاعات ، تجزيه و تحليل داده ها، مديريت ريسك، ارزيابي، و عمليات هاي مدرن بازرگاني مانند مديريت كيفيت نهايي و مهندسي مجدد فرايندهاي بازرگاني اين امر را براي سازمان گمركات براي متحول ساختن خودشان و ورود به سازمانهاي طبقه جهاني امكان پذير مي كند گمركات مدرن مي توانند تقاضاي افزايش حجم كاري، نياز به بهبود تسهيلات تجاري، و تقاضا براي بهبود اعمال بوسيله بكارگيري اين ابزارها را برآورده سازند.
•مسير پيش رو
يك برنامه نوسازي گمرك مي تواند بوسيله بهبود در سه حوزه كلي كه برنامه نو سازي گمركات بين المللي (ICMP) را تشكيل مي دهد، ايجاد شود:
1-بهبود و ارتقاي زير ساخت ها
2-بكارگيري توانايي ها
3-معرفي فرآيندهاي پيشرفته
•زير ساخت ها
سه فرآيند زير ساختي وجود دارد كه هر برنامه نوسازي بايد آن را پياده کند:
1-ارزيابي كامل از محيط داخلي و خارجي كه گمرك بايد در آينده در آن فعاليت كند و توسعه برنامه راهبردي جهت هدايت فرآيند تغيير و مواجه شدن با چالش ها در آينده.
2-افزايش متخصصان و شايستگي هاي گمرك در زمينه هاي فني ارزش گذاري(ارزيابي)، طبقه بندي و سرمايه گذاري در آموزش جهت حفظ متخصصان و شايستگي ها.
3-ايجاد تعهد در امانت و برنامه ريزي و سازماندهي جهت ريشه كن كردن فساد و رشوه خواري .
هر برنامه نوسازي گمرك با ارزيابي جزئيات وضعيت گمرك و محيطي كه بايد در آن فعاليت كند آغاز مي شود ارزيابي بايد شامل يك تجزيه و تحليل جامع از الگوها و حجم تجارت، تغييرات در عمليات حمل و نقل، نقاط قوت و ضعف فعلي، و تكنولوژي هاي جديد باشد در نتيجه اين ارزيابي گمرك برنامه راهبردي خود را جهت در نظر گرفتن اين موضوعات و برآورده ساختن نيازهايي كه توسط دولت و صنعت تقاضا مي شود، توسعه مي دهد.
يك مرحله نخستين در هر نوسازي ابتدايي توجه به منابع انساني و موضوع ديگر شايستگي سالاري است هر اداره اي در زمينه ارزيابي گمركي، طبقه بندي، رويه ها و تشخيص مبداء كالاها بايد متخصصاني در حد و اندازه جهاني داشته باشد.
يك برنامه آموزش مداوم جهت گسترش اين مهارتها در كنار آموزش دانشگاهي جهت حفظ و نگهداري علم گمركي و تجارت بين المللي و يك برنامه منابع انساني جهت استخدام و حفظ كاركنان حرفه اي متناسب، ضروري است.
•فرآيندهاي پيشرفته
زير ساخت ها، توانايي هاي پايه اي را براي ايجاد فرايندهاي پيشرفته اطلاعات فراهم مي كند كه گمركات جديد را خواهد ساخت و فرايند هاي پيشرفته عبارتند از:
1-ارتقاي اعمال بر پايه يك رويكرد حل مسئله براي دستيابي به سازگاري و جلوگيري از تخطي ها
2-افزايش شفافيت در عمليات گمركي و همكاري با صنعت از طريق تبادل اطلاعات جهت افزايش سازگاري و تسهيل سازي
3-يك رويكرد مميزي كه بوسيله آن گمرك وارد كنندگان و صادر كنندگان را جهت مشخص کردن كفايت آنها جهت فراهم كردن داده هاي دقيق براي گمرك بازنگري كند.
4-رويكرد مديريت ريسك كه به گمرك اجازه مي دهد كار را براي وارد كنندگان بسيار سازگار تسهيل و توجه خود را بر روي خاطيان شناخته شده و بالقوه متمركز كند كه البته نبايد برپايه حس ششم باشد بلكه برپايه ارزيابي سازگاري، آمار و ارقام و محاسبات رياضي باشد.
فرايندهاي پيشرفته كليد توانمند سازي گمركات براي افزايش حجم كاري و نيازمنديهاي جديد براي كارا و موثر بودن بدون نيروي كار اضافي ، هستند.
•اجرا و ادغام
كليد موفقيت هر برنامه نوسازي گمرك ديد مديريت نسبت به فرآيند اجرا و ادغام اجزاي مختلف خود جهت دستيابي به يك رابطه دروني و وابستگي متقابل اهداف بهبود سازگاري، تسهيلات كالاهاي قانوني، و هزينه هاي كمتر براي بازرگاني و صنعت است. با اجراي يك برنامه مانند آنچه در بالا عنوان شد مي توان به اين اهداف بدون افزايش نيروي انساني گمرك دست يافت. اجرا و ادغام را نبايد در انتهاي فرايند آغاز كرد بلكه بايد در ابتدا آنرا اجرا نمود.همانطور كه گمرك به سمت فرآيندهاي مشكل اصلاح و تحول خود حركت مي كند، بايد افزايش تقاضاهاي مداوم جهت خدمات عمومي، درآمدزايي، و نيازهاي جديدي را كه توسط سياستگذاران مطرح مي شود و هماهنگ كردن خود با توافق نامه هاي تجاري را نيز برآورده سازد.مديران عالي بايد فضاي سياسي مناسب را فراهم كرده و اجراي اصلاحات را در حاليكه نيازهاي عملياتي روزانه بطور مستمر برآورده مي شود، حمايت كنند.
•پيشنهادات
مدرنيزه سازي و اصلاح گمركات بايد در سه سطح پيگيري شود: بين المللي ، منطقه اي، و ملي.
خدمات و سازمانهاي بين المللي كه مي توانند گمركات را در اصلاح ابتدايي خودشان حمايت كنند در بالا ذكر شد از ديگر منابع جهت حمايت اصلاحات در گمركات منطقه اي همكاري بين كشورهاي همسايه و ايجاد موافقت نامه در زمينه هاي گمركي است اين موافقت نامه ها امكان استفاده از مزاياي جغرافيايي، مسيرهاي تجاري، فرهنگ و ...كشورهاي همسايه را فراهم مي كند بطور مثال: موافقت نامه همكاري هاي اقتصادي آسياي ميانه(APEC) يك كميته گمركي ايجاد و يك برنامه 12 بندي را براي گمركات مدرنيزه جهت اعضا تنظيم کرده است. با تشخيص نياز به كار بيشتر بطور مشترك با فعالان صنايع شان، اپك كميته مشاوره تجاري اپك(ABAC) را ايجاد کرده تا فرآيندهاي تجاري را در سرتاسر منطقه كارا و موثر سازد.
ائتلاف كشورهاي آسياي جنوب شرقي (آ سه آن ) نيز برنامه مشابهي دارد اتحاديه اروپا و موافقت نامه تجارت آزاد آمريكاي شمالي( نفتا) نيز به منظور افزايش جريان تجارت منطقه اي و اجراي عمليات گمركي ايجاد شده اند.
بطور متقابل ، ادارات گمرك به بمنظور ادغام فرآيندهاي صادرات و واردات در حال تبادل اطلاعات هستند. نفتا يك نمونه سيستم گمركي يكپارچه بين المللي را تهيه كرده است. بريتانيا و آمريكا بر روي يك سيستم يكپارچه متقابل كار مي كنند چندين كشور پيش تاييديه اي جهت تسهيل جابجايي مسافران هوايي دارند. بعضي كشورها با مرزهاي مشترك اقدام به ايجاد تسهيلات گمركي مشترك براي اهداف صرفه جويي منابع، به اشتراك گذاري اطلاعات، و كاهش بازرسي هاي اضافي نموده اند
برپايه موفقيت اين موافقت نامه هاي دوسويه و منطقه اي پيشنهاد مي شود كه كشورها و ادارات گمرك موارد زير را رعايت كنند:
-در تمامي موافقت نامه هاي منطقه اي و دوسويه كه بنحوي به گمرك مربوط مي شوند عضو شوند.
-رابطه اي را با جامعه بازرگانان بين المللي در همه موافقت نامه هاي تجاري منطقه اي و دوسويه ايجاد كرده و از سازمانهاي بازرگاني مانند اتاق بازرگاني بين المللي استفاده كنند.
-امكان توسعه اشتراك يا سيستم گمركي متقابل در بين فعالان تجاري نزديك سنجيده شود.
-نشست هاي برنامه ريزي شده منظم براي فعالان گمركي در منطقه جهت بهبود فرآيندها و اشتراك گذاري اطلاعات براي ساده سازي و اثر بخشي فرآيندهاي تجاري و بهبود سازگاري برگزار شود.
-توسعه رويه ها جهت تسريع كردن جريان حمل و نقل در ترانزيت بين فعالان تجاري منطقه اي، امنيت درآمد را تضمين خواهند كرد.
-ايجاد تسهيلات بازرسي مشترك در مرزهاي زميني جهت اشتراك گذاري اطلاعات و اجراي بازرسي هاي مشترك و كاهش اين عمليات هاي تكراري در مرزهاي هر كشور.
اين تلاشها جهت همكاري بين فعالان نزديك تجاري محيط را براي تجارت در منطقه براي همه ي بخش ها بهتر كرده و بنابراين به موفقيت هر شركت كننده اي كمك مي كند. البته اين موافقت نامه ها و تلاشها تنها مكمل هستند نه جايگزيني براي فعاليتهايي كه هر گمرك بايد جهت بهتر کردن فرآيندهاي گمركي خود و سازگاري با استانداردهاي جهاني انجام دهد.
•نتيجه گيري
يك گمرك مدرنيزه و كارا و موثر تنها تسهيلات و سازگاري را بهبود نمي بخشد بلكه يك عامل مهم در ايجاد كشور به يك محل قابل قبول و دلخواه براي تجارت و سرمايه گذاري نيز هست. شركتهاي چند مليتي اكنون قدرت انعطاف بسيار زيادي در تصميم گيري در مورد محل كارخانجات توليدكننده و مراكز توزيع كه هم شغل و هم صادرات را ايجاد مي كنند دارند. يك گمرك مدرنيزه كه رويه هاي تسهيل سازي در آن اجرا شده و سازگار با استانداردهاي جهاني است مي تواند يك رقيب خوب در اقتصاد جهاني باشد كه نهايتا منجر به افزايش موفقيت مي شود اما لازم است به اين نكته نيز اشاره كنيم كه هميشه كشورهايي كه بهترين خدمات كشتيراني و دريايي را به مشتريان خود ارائه مي كنند داراي گمركات پر تردد و سريع نيز هستند.زيرا تا زماني كه گمركات يك كشور بصورت جهاني عمل نكنند و در اثر كاغذ بازي ها و بازرسي هاي بيهوده مدت زمان رسيدن محموله كشتي را به صاحبانش با تاخير مواجه سازند هيچ بازرگان و كشوري تمايل آنچناني به ادامه تجارت با آن كشور نخواهد داشت با تاخير در امر ترخيص محموله ها علاوه بر هزينه هاي سنگين انبارداري، گاهي نيز بايد اقدام به پرداخت جريمه تاخير به كشتي كرد از طرف ديگر اگر گمرك زمينه هاي لازم براي ترانزيت كالاها را فراهم كند با توجه به موقعيت استراتژيك ايران و همسايگي با چند كشور محدود به خشكي بهترين فرصت و امتياز را براي شركتهاي كشتيراني ايراني جهت بهره برداري از آن فراهم مي كند.
در صورتي كه گمركات بتوانند بصورت جهاني و با سرعت بالا عمل كنند مسلما حجم واردات و احتمالا صادرات افزايش خواهد يافت كه اين امر به نفع دولت، گمرك و سازمانهاي ديگري چون كشتيراني مي شود و ميزان درآمد كشور را افزايش مي دهد با توجه به نقش كليدي گمركات در تجارت و ترغيب بازرگانان و همچنين نقشي كه در موفقيت تجار در رقابت هاي جهاني دارد نحوه عمليات آن و تاثر گذاريش بر تجارت چه مثبت و چه منفي، مستقيما بر نحوه عمليات شركتهاي كشتيراني اثر مي گذارد هميشه پر رنگ ترين حضور گمركات در بنادر است كه اين حضور نقش اساسي اين نهاد را در تجارت دريايي نشان مي دهد بنابراين مي توان اينگونه نتيجه گيري كرد كه هرگونه اصلاح و نوسازي در گمرك در واقع اصلاح زير ساخت هاي تجارت دريايي كشورهاي چون ايران است كه بيش از 90 درصد واردات خود را از طريق دريا انجام مي دهند.