SeaTrade & Transport

مديريت بخش حمل و نقل

يكي از نكات اصلي معضل آلودگي محيط زيست در قرن جديد چالش كنترل مصرف انرژي در بخش حمل و نقل مي‌باشد. افزايش مصرف فرآورده‌هاي نفتي با رشد شهرنشيني و صنعتي شدن رو به تزايد است و ادامه روند مصرف كنوني چه به لحاظ معضلات زيست محيطي و چه به لحاظ محدوديت منابع فسيلي مسلماً امكان پذير نخواهد بود.

رشد جمعيت، توسعه شهرها و اقمار آنها، رشد اقتصادي و افزايش درآمد، از عوامل اصلي افزايش مصرف مي‌باشند. بعبارت ديگر، مي‌توان اينگونه تعبير نمود كه رشد تمدن بواسطه محدوديت منابع فسيلي مورد تهديد واقع شده است و تنها راه‌حل آن استفاده بهينه از منابع موجود و جايگزيني منابع جديد مي‌باشد.

 عوامل مختلفي كه بر بازده مصرف سوخت، در سطحي كه تقاضاي حمل و نقل ارضاء گردد، تأثير مي‌گذارند به دو دسته تقسيم مي‌شوند. دسته اول عواملي هستند كه به ارتباط وسیله نقليه با سيستم حمل و نقل مي‌پردازند. از جمله اين عوامل مي‌توان به نرخ مالكيت وسايط نقليه، تراكم‌هاي ترافيكي، و بار وسايط نقليه اشاره كرد. دسته دوم فن‌آوري وسايط نقليه را شامل مي‌شوند.

راه‌حلهاي متفاوتي نيز براي كاهش مصرف سوخت وجود دارند كه مي‌توان آنها را در 5 گروه تقسيم نمود. اين پنچ گروه عبارتند از :

1)كاهش تقاضاي حمل و نقل، 2) هدايت تقاضا به سمت وسايل يا بازدهي انرژي بيشتر، 3)افزايش ضريب اشغال و بار وسايل نقليه، 4) افزايش بازده وسايل نقليه، 5) اصلاح عملكرد ترافيك

كاهش تقاضاي حمل و نقل:

 كاهش تقاضاي حمل و نقل از طريق اصلاح كاربري زمين و استفاده از تكنولوژي‌هاي مخابراتي امكان پذير مي‌باشد. برآورد انجام شده توسط شركت كداك نشان مي‌دهد كه استفاده از سيستم و ويدئو كنفرانس در ملاقاتهاي ماهانه سازمان ملل بجاي ملاقات رودررو كاهش قابل ملاحظه‌اي در مصرف انرژي را بدنبال دارد. كار در خانه و توسعه اينترنت از عوامل جدي تأثيرگذار بر تقاضاي حمل و نقل هستند.

هدايت تقاضا به سمت وسايل با بازدهي بيشتر:

 توسعه روزافزون شهرنشيني جابجايي انسان و كالا را به صورت مسئله‌اي در آورده كه پيچيدگي آن دائماً در حال افزايش مي‌باشد. بررسي سيستم‌هاي حمل ونقل عمومي درون شهري نشان‌دهنده اين موضوع است كه قابليت جابجايي مسافر اينگونه سيستمها در مقايسه با خودروهاي شخصي بسيار بيشتر است در حاليكه مصرف انرژي و عوارض زيست محيطي و آلودگي كمتري را در بر مي‌گيرند. جداول زير سيستمهاي مختلف حمل و نقل را با يكديگر مقايسه مي‌كند.

چندي پيش يكي از دوستان عزيز در ايسناي مركزي در ايميلي عنوان كرده بودند كه براي امر گزارش به يكي از بنادر اعزام شده اند اما آشنايي كافي با بنادر و مشكلات آن ندارند و از بنده حقير درخواست كمك كردند. در ايميل مختصري كه براي ايشان فرستادم تا حد توان سعي كرده بودم اين مشكلات را توضيح بدهم كه بعنوان يك پست بروز مي كنم:

همچنين از دوست عزيز جناب آقاي جهانگير روشني كه در اين امر مرا ياري كردند تشكر مي كنم.

مهمترین مشکل بنادر ایران را می توان نبود سیاستگذاریهای درست دانست.این سیاست گذاری ها را می توان اعم از: عدم مدیریت موثر و کارا، عدم مطابقت تخصص کارکنان با مشاغل، عدم مطابقت قوانینی همچون گمرک و بندر(که سبب افت کارایی می شود)،داشتن افق دید کوتاه(مثلا در خرید تجیهیزات نیازهای چند سال آتی را تنها مد نظر قرار دادن)،و .... اشاره کرد که هر کدام را بطور مختصر در پایین توضیح می دهم.

عدم مدیریت موثر:

با عنوان کردن آن اولین چیزی رو که به ذهن انسان خطور میکند مسائل سیاسی است اما اینطور نیست(منظور عزل و نصب مدیران ومسئولین بواسطه باند بازی های رایج نیست) بلکه تغییر شیوه های مدیریت ( از سنتی به مدرن )است که مسلما نیاز به گذر زمان دارد چرا که از طبیعت انسانهاست که در مقابل تغییر و تحول مقاومت می کنند.

نبود آموزشهای لازم:

نیروهایی که برای این منظور آموزش دیده باشند ( مثلا" بطور کامل با قوانین و کنوانسیونهای بین المللی آشنا یا در زمینه حمل و نقل ، داری تخصص لازم باشند و بتوانند در این امر سرعت و کارایی رو افزایش بدهند.)

البته اخیرا" در این زمینه فعالیتهای خوب اما تقریبا بی هدفی صورت گرفته، شاید بپرسید فعالیت خوب، بی هدف نمی تواند باشد!!! اما به عنوان مثال می توان عنوان کرد: 

در دانشگاه دریانوردی چابهار، دانشجویان رشته مدیریت و بازرگانی دریایی برای عملیات و کارهای بندری آموزش می بینند، این در حالی است که چنین رشته ای برای سازمان برنامه و بودجه تعریف نشده است و به طبع آن سازمان بنادر از قبول فارغ التحصیلان آن به عنوان نیروهای متخصص در زمینه^ء دریایی سر باز می زند ، و دانشجویان این رشته، با وجود اینکه چند سالی هست که فارغ التحصیل شد ه اند هنوز هم سرگردان و بیکارند .

خب قضاوت با شماست  ، رشته ایی را که به ظاهر متناسب با نیاز کشور ارائه شده است و الحق در این زمینه از سایر رشته ها مفیدتر هست چرا باید از جانب سازمان برنامه و بودجه نادیده انگاشته شود و از جانب سازمان بنادر مورد بی مهری قرار گرفته باشد .( این مورد را بواسطه همدری با دوستان دانشجوی فارغ التحصیل پر رنگ تر نشان دادم ).

عدم مطابقت تخصص با شغل:

این مورد نیاز به توضیح ندارد ، حضرت عالی از بنده آگاه تر می باشید. (اینجا هم مثل خیلی جاهای دیگر ) وقتی برای کارهای مثلا" بازرسی یا امور بندری از مهندس برق بجای افراد متخصصی که برای این کار آموزش دیده اند استفاده می شود، نتیجه معلوم است !!!

عدم هماهنگی و همکاری بین گمرک وبندر:

یکی از مشخصه های بارز بنادر پیشرفته و پر رونق عبور سریع کالا با کمترین تاخیر می باشد. اما در ایران قوانین دست و پا گیر گمرک باعث معطلی بسیار زیاد کالاها خصوصا کالاهای کانتینری می شود . در کشورهای پیشرفته کمتر احتمال بازرسی یک کانتینر وجود دارد اما خوب در ایران این یکی از مشکلات است(این مورد جای بحث بسیار زیادی دارد که میتوان از جنبه های مختلف مورد توجه قرار بگیرد)

به عنوان یک مثال کوچک باید به عرض برسانم که در همهء دنیا از ابزارهای مثل ایکس ری  برای بازرسی کانتینر استفاده می شود ، این در حالی است که در ایران حتی یک عدد از این دستگاه ها وجود ندارد.( البته من با پرسش از يكي از مسئولين گمرك چابهار مطلع شدم كه چندين دستگاه ايكس ري دربندر شهيد رجايي وجود دارد اما شخصا نديده ام.)

سیاستگذاری های غلط یا داشتن دید افق کوتاه:

مثلا" باید در سیاستگذاری ها این نکته را مد نظر قرار داد که جرثقیلهای کانتنری ( gantry crane )برای کشتیهای 5000 کانتینری  خریداری میشود ، در حالی که تا چند سال دیگر کشتیهایی که در بنادر تردد خواهند کرد 7000 کانتینر به بالا خواهند بود. در اینجا بحث آبخور اسکله  ها مطرح می شود که خود جای بحث دارد ( اين مطلب را نه از خود كه از زبان يكي از اساتيد كه در كلاس مطرح كردند عنوان مي كنم.)

همچنین عنوان این نکته خالی از لطف نیست ، که با وجود اعلام کردن بندر چابهار به عنوان یک گزینه مناسب برای ایجاد یک بندر بزرگ منطقه ای از سوی بانک جهانی ( این که کدام سازمان بین المللی باشد را درست بخاطر ندارم فکر کنم همان بانک جهانی باشد) معرفی شده { در ضمن بندر چابهار تنها بندر کشور است که قبل ازتنگه هرمز وجود دارد ، اگر تنگه هرمز را مسدود شود ، همه بنادر ایران فلج می شوند } تعلل و بی برنامگی دولتمردان تا انجا پیش رفته که با روی کار امدن بندر گوادر پاکستان که بواسطه  حمایت چین و امریکا به سرعت در حال ساخت و تجهیز است ، این فرصت استثنایی درراستای یافتن سهم مناسبی از تجارت و ترانزیت کالا در جهان از دست رفت که هیچ ، موقعیت بقیه بنادر هم زیر سوال می رود.

امیر قائدی حیدری

یک ساعت دیگه تا تحویل سال نو باقی مانده. امیدورام در دومین سال کاری این وبلاگ بتونم بهتر از قبل کار کنم. برای همه ایرانیان عزیز سال خوشی رو آرزو میکنم. عید همه مبارک

 اگر عکسها واضح نیست یا متن آنها خوانده نمی شود  با کلیک راست و کپی کردن آدرس عکس در مرورگر خود عکس را بطور مجزا ببینید.