مدت کمی از حادثه تلخ انفجار در بندر شهید رجایی ایران میگذرد، حادثهای که نه تنها خسارات جانی و مالی سنگینی به بار آورد بلکه زنگ هشداری بود برای ایمنی بنادر و ضرورت رعایت دقیقتر مقررات بینالمللی. اگرچه جزئیات دقیقی از علت اصلی این انفجار به طور رسمی منتشر نشد، اما گمانهزنیها حول نگهداری غیراصولی مواد خطرناک و عدم رعایت پروتکلهای ایمنی میچرخید. این رویداد ناگوار، بار دیگر اهمیت حیاتی وجود و اجرای دقیق کنوانسیونهای بینالمللی در حوزه حمل و نقل دریایی و ایمنی بنادر را به ما یادآوری کرد.
بنادر، شریانهای حیاتی تجارت جهانی هستند و روزانه حجم عظیمی از کالاها، از جمله مواد خطرناک، از طریق آنها جابجا میشوند. کوچکترین غفلت در نگهداری و حمل این مواد میتواند فاجعهای به بار آورد که نه تنها اقتصاد منطقه بلکه جان انسانها و محیط زیست را نیز به خطر اندازد.
کدام کنوانسیونهای بینالمللی در این زمینه نقش دارند؟
پس از وقوع حوادث مشابه در سراسر جهان، جامعه بینالمللی به تدوین و تصویب کنوانسیونهای متعددی پرداخته است تا ایمنی دریانوردی و بنادر را ارتقا بخشد و از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کند. برخی از مهمترین این کنوانسیونها عبارتند از:
- کنوانسیون بینالمللی ایمنی جان اشخاص در دریا (SOLAS): این کنوانسیون که یکی از مهمترین معاهدات بینالمللی در زمینه ایمنی دریایی است، به جنبههای مختلف ایمنی کشتیها، از جمله ساختار، تجهیزات ایمنی، ارتباطات رادیویی و ایمنی حمل بار میپردازد. فصل هفتم این کنوانسیون به طور خاص به حمل کالاهای خطرناک اختصاص دارد و الزاماتی را برای بستهبندی، برچسبگذاری، بارگیری و تخلیه این مواد تعیین میکند.
- کد بینالمللی کالاهای خطرناک دریایی (IMDG Code): این کد که به عنوان مکمل فصل هفتم کنوانسیون SOLAS عمل میکند، دستورالعملهای مفصلی را در مورد نحوه حمل و نقل ایمن کالاهای خطرناک بستهبندی شده در کشتیها ارائه میدهد. این کد شامل طبقهبندی مواد خطرناک، الزامات بستهبندی، مقررات بارگیری و جداسازی، و رویههای اضطراری است.
- کنوانسیون بینالمللی جلوگیری از آلودگی دریایی ناشی از کشتیها (MARPOL): اگرچه تمرکز اصلی این کنوانسیون بر جلوگیری از آلودگی دریایی است، اما ضمیمه سوم آن به طور خاص به جلوگیری از آلودگی ناشی از مواد مضر حمل شده از طریق دریا در بستهبندیهای حمل شده میپردازد و الزاماتی را برای بستهبندی، برچسبگذاری، مستندسازی، انبارش و جداسازی این مواد تعیین میکند.
- کد بینالمللی مدیریت ایمنی (ISM Code): این کد که به موجب کنوانسیون SOLAS اجباری شده است، چارچوبی را برای مدیریت ایمنی و جلوگیری از آلودگی در شرکتهای کشتیرانی و بنادر ارائه میدهد. اجرای صحیح این کد میتواند به شناسایی خطرات احتمالی و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه موثر کمک کند.
درسهایی برای آینده:
حادثه بندر شهید رجایی و حوادث مشابه در سایر نقاط جهان، همگی بر یک نکته تاکید دارند: ایمنی در بنادر و حمل و نقل دریایی کالاهای خطرناک، امری تصادفی نیست بلکه نیازمند تعهد جدی به اجرای دقیق و بیکموکاست کنوانسیونهای بینالمللی و استانداردهای ایمنی است.
اجرای کامل کد IMDG، آموزش مستمر پرسنل، بازرسیهای دورهای و سختگیرانه، و سرمایهگذاری در تجهیزات ایمنی مدرن، اقداماتی ضروری برای جلوگیری از تکرار چنین حوادث تلخی هستند. بندر شهید رجایی میتواند با درس گرفتن از این واقعه، به الگویی برای ایمنی بنادر در منطقه تبدیل شود و نشان دهد که ایمنی، نه یک هزینه، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت برای حفظ جان انسانها، محیط زیست و اعتبار کشور است.
امید است که با یادآوری این حوادث و پایبندی به اصول ایمنی، دیگر شاهد چنین رویدادهای ناگواری در بنادر کشورمان نباشیم.
منبع: اینترنت
سعی كرده ام محلی مناسب برای تبادل نظر و به اشتراك گذاری اطلاعات خود در زمینه های مربوط به دریانوردی و بازرگانی دریایی، مدیریت، اقتصاد و بانک ایجاد كنم تا از این طریق به گسترش هرچه بیشتر این صنعت بزرگ و حیاتی برای كشور، به سهم خود كمك كرده باشم. این وبلاگ از دو آدرس زیر در دسترس است.